ارائه کننده: نورا نوری

استاد راهنما: دکتر زرین کمر

داور داخلی: دکتر ثمری

داور خارجی: دکتر رضاییان

نماینده تحصیلات تکمیلی: دکتر ثمری

تاریخ: ۱۴۰۵/۰۷/۱۲ 

ساعت: ۱۲ تا ۱۳

مکان: اتاق دفاع

چکیده:

گیاهان در مواجهه با تنش‌های محیطی، به‌ویژه تنش خشکی، با فعال‌سازی سازوکارهای رشدی، فیزیولوژیکی، بیوشیمیایی و تکوینی، توان سازگاری خود را افزایش می‌دهند. پژوهش حاضر با هدف بررسی اثر پوترسین بر تعدیل اثرات تنش خشکی و تکوین ساختارهای رویشی گیاه خرفه Portulaca oleracea L.انجام شد. این آزمایش در قالب طرح کاملاً تصادفی و در شرایط کشت هیدروپونیک اجرا گردید. تنش خشکی با استفاده از پلی‌اتیلن‌گلیکول 6000 (PEG 6000) با غلظت 7.5 درصد (w/v) اعمال شد و محلول‌پاشی برگی پوترسین با غلظت 0.2 میلی‌مولار هر 48 ساعت یک‌بار و در سه نوبت صورت گرفت. در پایان آزمایش، شاخص‌های رشدی شامل وزن تر و خشک و طول ، رنگیزه‌های فتوسنتزی، آنتوسیانین، هیدروژن پراکسید، مالون‌دی‌آلدهید و برخی ویژگی‌های آناتومیکی ریشه، ساقه و دمبرگ ارزیابی شدند. نتایج نشان داد که تنش خشکی موجب کاهش شاخص‌های رشدی و تغییر در ویژگی‌های مورفولوژیکی گیاه شد. کاربرد پوترسین در شرایط بدون تنش موجب بهبود رشد نشد و حتی در برخی صفات اثر کاهشی داشت، اما در تلفیق تنش خشکی  و تیمار پوترسین باعث افزایش معنی‌دار کلروفیل a وکلروفیل b و کاروتنوئیدها نسبت به تنش خشکی شد و تنش خشکی باعث افزایش هیدروژن پراکسید و آنتوسیانین را به دنبال داشت اما تلفیق انها باعث کاهش معنی دار مالون دی آلدهید نسبت به تنش خشکی شد. بررسی‌های آناتومیکی نیز نشان داد که تنش خشکی موجب تغییر در ساختار داخلی ریشه و ساقه، از جمله ضخامت کورتکس، اندازه دسته‌های آوندی و اندازه مغز شد. در ریشه، تنش خشکی موجب افزایش اندازه دسته‌های آوندی و کاهش اندازه مغز و ضخامت کورتکس گردید، درحالی‌که کاربرد پوترسین، به‌ویژه در شرایط تنش، این تغییرات را تعدیل کرد. در ساقه نیز تغییرات قابل‌توجهی در ضخامت کورتکس، اندازه دسته‌های آوندی و مغز مشاهده شد و در دمبرگ نیز اندازه دسته‌های آوندی تحت تأثیر تیمارها قرار گرفت. نتایج نشان داد اگرچه کاربرد پوترسین موجب افزایش معنی‌دار شاخص‌های رشد رویشی نشد، اما با حفظ رنگیزه‌های فتوسنتزی، کاهش تنش اکسیداتیو و تعدیل تغییرات ساختاری، نقش مؤثری در افزایش تحمل گیاه خرفه به تنش خشکی ایفا کرد و موجب تقویت سازوکارهای دفاعی گیاه در برابر کمبود آب شد.