ارائه کننده: سکینه بیگی

استاد راهنما: دکتر علی حسین زاده کاشان

استاد مشاور: دکتر بختیار استادی، دکتر محسن افصحی

استاد داور داخل دانشگاه: دکتر سیدحسام الدین ذگردی، دکتر سیدکمال چهارسوقی

استاد داور خارج از دانشگاه: دکتر فریبرز جولای، دکتر محمدرضا اکبری جوکار

نماینده تحصیلات تکمیلی: دکتر سیدحسام الدین ذگردی

تاریخ:  1405/06/30    

ساعت: 14:00      

مکان: اتاق 219 دانشکده فنی و مهندسی 

چکیده:

امروزه با افزایش تنوع کالاها و گسترش بازارهای خرده‌فروشی، برنامه‌ریزی کارآمد برای تعیین ترکیب کالاهای هر فروشگاه و توزیع آن‌ها در سیستم‌های مدیریت موجودی فروشنده‌محور (VMI) به یکی از مسائل مهم مدیریت زنجیره تأمین تبدیل شده است؛ زیرا در این سیستم‌ها فروشنده باید به‌طور هم‌زمان ترجیحات مشتریان، محدودیت موجودی و مسائل حمل‌ونقل را مدیریت کند. در عمل، تصمیمات مربوط به تعیین ترکیب کالاهای هر فروشگاه و برنامه‌ریزی توزیع آن‌ها معمولاً به‌صورت جداگانه و مرحله‌به‌مرحله انجام می‌شود. این رویکرد، به دلیل نادیده گرفتن ارتباط میان تصمیمات گزینش کالا و توزیع، می‌تواند باعث کاهش سود و افزایش هزینه‌های عملیاتی شود. در این پژوهش، یک مدل ریاضی یکپارچه برای برنامه‌ریزی هم‌زمان گزینش کالا، موجودی و توزیع در شبکه‌های خرده‌فروشی مبتنی بر VMI  ارائه شده است که با در نظر گرفتن رفتار انتخاب مشتریان، جایگزینی کالاها، کمبود موجودی و هزینه‌های مسیریابی، سود کل شبکه را بیشینه می‌کند. با توجه به ماهیت NP-hard  مسئله، روش‌های حل دقیق برای ابعاد واقعی کارایی ندارند. بنابراین، یک روش ابتکاری مبتنی بر ساختار مساله برای تجزیه و حل مدل ریاضی ارائه شد. در روش پیشنهادی، خوشه‌بندی ظرفیت‌محدود تصادفی مبتنی بر جریمه و روش‌های ابتکاری شدنی‌سازی و بهبود جواب به‌کار گرفته می‌شوند. سپس این روش در چارچوب یک روش تولید ستون تقریبی، استراتژی تکاملی گروه‌بندی (GES) و دو گونه از جستجوی همسایگی بزرگ تطبیقی ( ALNSc و ALNSd ) پیاده‌‌سازی شده است. نتایج آزمایشی بر روی مسائل در مقیاس‌های مختلف نشان می‌دهد که اگرچه هر دو الگوریتم  و GES به جواب‌های مشابهی دست می‌یابند، GES از نظر زمان اجرا و تغییرپذیری جواب‌ها عملکرد بهتری دارد. در ادامه، ارزش حاصل از یکپارچه‌سازی تصمیم‌ها از طریق آزمایش‌های محاسباتی بر روی ۱۰۸ نمونه ارزیابی شده است. برنامه‌ریزی ترتیبی با برنامه‌ریزی یکپارچه در افق‌های تک‌دوره‌ای و چنددوره‌ای مقایسه شده و سه معیار ،  و VMP  برای اندازه‌گیری ارزش یکپارچه‌سازی تعریف شده‌اند. نتایج نشان می‌دهد که یکپارچه‌سازی همواره سود را افزایش می‌دهد و این افزایش با بالا رفتن هزینه مسیر بیشتر می‌شود. دامنه بین‌چارکی  در شرایط هزینه‌های بالای مسیریابی، ۲٫۹ تا ۱۱٫۵ درصد و برای شبکه‌های بزرگ با افق سه‌دوره‌ای، دامنه بین‌چارکی  معادل ۶٫۳ تا ۱۳٫۷ درصد است. همچنین VMP برای شبکه‌های بزرگ با هزینه‌های مسیریابی بالا در محدوده ۲٫۳ تا ۵٫۲ درصد قرار دارد. تحلیل واریانس و درخت‌ دسته‌بندی و رگرسیون نشان می‌دهند که هزینه مسیریابی مهمترین عامل تعیین‌کننده ارزش یکپارچه‌سازی است. تحلیل حساسیت نیز نشان می‌دهد که افزایش تقاضا الزاماً به افزایش تنوع کالاهای عرضه‌شده منجر نمی‌شود؛ بلکه مدل با تغییر ترکیب کالاها، افزایش مقدار کالاهای منتخب و استفاده بیشتر از جایگزینی، میان تنوع کالا و حجم عرضه توازن برقرار می‌کند. از منظر مدیریتی، یکپارچه‌سازی زمانی بیشترین ارزش را دارد که هزینه‌های مسیر بالا و شبکه توزیع بزرگ باشد. در شبکه‌های کوچک، ارزش نسبی یکپارچه‌سازی کمتر است و می‌توان از رویکردهای ترتیبی یا یکپارچه‌سازی تک‌دوره‌ای استفاده کرد. مطالعه موردی نیز این یافته‌ها را تأیید می‌کند و نشان می‌دهد که یکپارچه‌سازی سود را بیش از 4 درصد نسبت به برنامه‌ریزی ترتیبی افزایش می‌دهد. این نتایج، اثربخشی روش پیشنهادی را تأیید کرده و چارچوبی عملی برای مدیریت شبکه‌های خرده‌فروشی ارائه می‌دهد.