ارائه کننده: معصومه بزرگ

استاد راهنما: دکتر مهدی عابدی

استاد مشاور: دکتر مهدی طبرسا

استاد مشاور دوم: دکتردیگو انجل مورنو فرناندز

استاد ناظر داخلی: دکتر قاسمعلی دیانتی تیلکی

استاد ناظر خارجی: دکتر طاهره سادات آقاجانزاده

نماینده تحصیلات تکمیلی: دکتر قاسمعلی دیانتی تیلکی

تاریخ: 20/11/1404

ساعت: 12:30 ظهر

مکان: ساختمان علوم دریایی

چکیده:

زعفران خزری یکی از ارزشمندترین گونه ­های خانواده  Iridaceae است که در بخش وسیعی از شمال کشور رویش دارد، اما تاکنون اطلاعات کمی در مورد این گونه در کشور موجود است. لذا تحقیقی طی سال­های 1403 و 1404 بر روی زعفران خزری با هدف بررسی صفات مورفولوژیکی و بیوشیمیایی 6 بخش شامل برگ، ساقه، پداژه و گلبرگ، پرچم و مادگی گیاه مورد نظر تحت تاثیر عامل تغییرات رویشگاه و ارتفاع از سطح دریا در طول یک گرادیان اقلیمی مورد مطالعه قرار گرفت. به­ منظور مطالعه این گونه تعداد 13 رویشگاه در دو استان گیلان و مازندران  انتخاب گردید و حدود 50 صفات مورفولوژیکی در 10 پایه هر رویشگاه اندازه گیری شد. در‌این پژوهش‌ علاوه بر بررسی خصوصیات اقلیمی رویشگاه‌های مورد مطالعه، در 8 رویشگاه خصوصیات شیمیایی شامل میزان فنل­کل، فلاونوئید­کل، آنتوسیانین کل و ظرفیت آنتی اکسیدانی­ در بخش­های مختلف گل،ساقه، پداژه و برگ مورد بررسی قرار گرفت، این پژوهش در قالب طرح کامل تصادفی با 3 تکرار به اجرا در آمد. محتوای ترکیبات فنلی نمونه ­ها از طریق روش فولین- سیوکالتو و محتوای ترکیبات فلاونوئیدی و آنتوسیانین از طریق روش­ طیف سنجی اندازه‌گیری شد و فعالیت آنتی‌اکسیدانی نمونه­ها نیز با استفاده از روش­هایDPPH ، ABTS و FRAP سنجیده شد. نتایج تجزیه واریانس صفات مورفولوژیکی بخش­های مختلف گل و برگ در رویشگاه ­های مورد مطالعه از نظر اکثر صفات مورد بررسی اختلاف معنی ­داری را نشان داد. صفت های وزن، ابعادی و تخصیص باعث تفاوت رویشگاه های مختلف شد. در بررسی صفات شیمیایی زعفران خزری بیشترین مقدار فنل و فلاونوید کل در گلبرگ و مادگی و کمترین میزان آن در پداژه مشاهده شد. همچنین مقادیر برگ و ساقه به یکدیگر شباهت داشتند. مقادیر صفات شیمیایی فنل و فلاونوید کل در طول شیب اقلیمی با افزایش بارندگی در اکثر بخش های گیاه کاهش یافت و با افزایش ارتفاع سیر صعودی داشت. رویشگاه­های مورد مطالعه بیانگر تنوع این گونه و یک منبع غنی از آنتی اکسیدان­های طبیعی است که ضرورت دارد از آن در صنایع غذایی استفاده بیشتری شود.