لزوم توجه به رشتههای هنری در کنار سایر علوم در پارکهای علم و فناوری
دکتر سیدجواد مولی، رئیس پارک علم و فناوری دانشگاه تربیت مدرس و دکتر حجت امانی، عضو هیئت علمی دانشکده هنر و معماری و عضو کمیته صیانت از پارک، در گفتگو با ایلنا به تشریح نقش پارکهای علم و فناوری در توسعه اقتصادی، فرهنگی و هنری کشور پرداختند.
دکتر مولی در این گفتگو با اشاره به جایگاه دانشگاهها به عنوان سکاندار عرصه علم، فناوری و هنر، تأکید کرد که پارکهای علم و فناوری به عنوان مرجعیت علمی، فناوریهای پیشرفته، حل مسائل ملی، دیپلماسی علمی و نوآوری دانشگاهمحور شناخته میشوند.
وی مهمترین اهداف پارکها را توسعه زیستبوم نوآوری، فناوری و کارآفرینی دانشگاه بر پایه پژوهشهای مرز دانش و فناوریهای پیشرفته و حمایت از شکلگیری، استقرار، رشد و توسعه شرکتهای دانشبنیان، فناور و خلاق با بهرهگیری از ظرفیتهای علمی دانشگاه برشمرد و تصریح کرد که پارکها به عنوان واسطهای جهت تسریع فرآیند تجاریسازی دانش، فناوری و دستاوردهای پژوهشی و تبدیل آنها به محصولات و خدمات ارزشآفرین نقش مهمی در هنر، دانش و فناوری کشور در عرصه بینالملل دارند.
دکتر امانی نیز در ادامه با اشاره به ضرورت راهاندازی بخش هنری در پارکهای علم و فناوری، اظهار داشت : توجه به نقش و جایگاه رشتههای هنری در جامعه و بکارگیری فارغالتحصیلان هنری که غالباً پس از فراغت از تحصیل سردرگم و به دنبال مشاغل غیر تخصصیاند، از نیازهای اساسی جامعه دانشگاهی امروز است که تحقق آن در پارکهای علم و فناوری میسر میشود و خلأ ناشی از دانش عملی دانشکدههای هنری را مرتفع میسازد.
وی افزود : دولت با تقویت و حمایت هر چه بیشتر از پارکها میتواند توسعه اقتصادی و شکوفایی استعدادهای خلاق را برای آینده کشور تضمین کند و حضور گروههای هنری در کنار صنایع فناورانه، نیاز جامعه هنری را مرتفع خواهد ساخت.
دکتر امانی توسعه تولید ابزارهای سخت و نرم رشتههای هنری تا هویت بصری محصولات را از نمونههای بارز اهمیت رشتههای هنری در پارکهای علم و فناوری دانست و تصریح کرد: طراحیهای خلاقانه امروز موازنه بازارهای جهانی را تغییر داده است و توجه به این بخش در کنار فناوری میتواند توسعه اقتصادی را فراهم سازد.
وی به کارگاههای مجسمهسازی و تولید فناورانه آن در کشورهایی مانند چین اشاره کرد که بخش مهمی از زیباسازی فضاهای شهری و محیط زندگی را به خود اختصاص داده است و امروز در فضای دانشگاهی کشور عملاً قابلیت اجرایی ندارند و نیازمند تکنولوژی و کارگاههای بزرگتر از فضای دانشگاهی هستند که پارکها به عنوان بستر مناسبی میتوانند این محیط را فراهم آورند تا تولیدات و اجرای مجسمههای شهری و درشتپیکر توسط هنرمندان با استفاده از فناوریهای نوین و مقرونبهصرفه انجام شود.
دکتر امانی در بخش دیگری از سخنان خود با تأکید بر اینکه در ایران، علیرغم تأکید اسناد بالادستی بر اقتصاد دانشبنیان و نقش سرمایههای فرهنگی و انسانی، در حوزه هنر همچنان نیازمند حمایتهای دولتی است، خاطرنشان کرد که رسالت هنر و هنرمند مانند گذشته نیست و امروزه از انزوا خارج شده و نقش کاربردی آن در جامعه بیش از پیش مهم و مؤثر است. وی پر کردن این شکاف را نیازمند گذاری نظاممند دانست که در آن هم سیاستهای حمایتی از هنر کاربردی بازتعریف شود و به عنوان سرمایههای فرهنگی در مقایسه با رقابتهای جهانی کارآمد و از نظر اقتصادی بهرهور باشد. امانی نقش سرمایه فرهنگی در صنایع خلاق و پیشینه تمدنی و فرهنگی ایران را به عنوان مزیت در ارائه هنرمندانه محصولات و دستآفریدههای سنتی که در ایران کمتر بدان توجه شده است، ناشی از انفعال هنرمندان در عرصه صنعت و تولید دانست و به عنوان مثال به همزیستی صنعت مد و هنر با توجه به پیشینه فرهنگی ایران اشاره کرد که چگونه میتواند در بهرهوری اقتصادی و فرهنگی نقش ایفا کند، در حالی که کمتر به عنوان یک سرمایه فرهنگی بدان توجه شده و نه تنها بازارهای داخلی از هویت بصری ایرانی خالی است بلکه سهمی در اقتصاد جهانی نیز نداریم.
دکتر مولی در ادامه با اشاره به چشمانداز پارک علم و فناوری دانشگاه تربیت مدرس، تصریح کرد: توجه به فرهنگ و هنر در کنار سایر علوم از سیاستهای پارکها است و پارکها محلی برای چالشهای فرهنگی و علمی محسوب میشوند.
وی افزود: پارک علم و فناوری دانشگاه تربیت مدرس در افق ۱۴۱۵، نهادی پیشرو، هوشمند و اثرگذار خواهد بود که با اتکا بر مرجعیت علمی دانشگاه، به یکی از معتبرترین پارکهای دانشگاهی منطقه غرب آسیا در حوزه توسعه فناوری، تجاریسازی دانش، شکلدهی شرکتهای دانشبنیان و حل مسائل راهبردی کشور تبدیل شود.
مولی تأکید کرد: این پارک با ایفای نقش «رهبر زیستبوم نوآوری دانشگاه»، بستر همافزایی میان پژوهشگران، صنعت، سرمایهگذاران، هنرمندان، سیاستگذاران و کارآفرینان را فراهم ساخته و از طریق توسعه فناوریهای عمیق، هوش مصنوعی، زیستفناوری، فناوریهای پیشرفته و نوآوریهای میانرشتهای، در ارتقای جایگاه علمی، هنری، اقتصادی و فناورانه کشور نقشآفرینی خواهد کرد.
مولی چشمانداز این پارک را تبدیل شدن به الگویی ملی در حکمرانی نوآوری دانشگاهمحور دانست و گفت : این الگو با تکیه بر سرمایه انسانی ممتاز، شبکههای همکاری بینالمللی، تحول دیجیتال و مدیریت هوشمند فناوری، دانشگاه تربیت مدرس را به مرجع خلق فناوری، توسعه شرکتهای دانشبنیان و تربیت نسل آینده کارآفرینان فناور تبدیل خواهد کرد و هنر میتواند به عنوان بازویی در جهت هویتسازی و اعطای ارزشهای دیداری بصری مؤثر واقع شود. وی بهرهمندی از توان علمی اعضای هیئت علمی برجسته، پژوهشگران، دانشجویان تحصیلات تکمیلی و فارغالتحصیلان نخبه و ایجاد دسترسی به آزمایشگاههای مرجع، مراکز تحقیقاتی، تجهیزات پیشرفته و زیرساختهای تخصصی دانشگاه را از جمله ویژگیهای مهم پارکهای علم و فناوری برشمرد.
دکتر امانی در ادامه در خصوص چگونگی تحقق همزیستی علم و هنر در پارکهای فناوری، اظهار داشت : دانش لازم در کشور جهت تولید نرمافزارهای مورد نیاز گرافیستها و کاربران صنایع دستی مانند ساخت جواهرات، طراحی فرش، و همچنین تولید مواد و ابزار هنری در کشور وجود دارد، اما هنوز به مرحله توسعه و تشخص نرسیده است.
وی تأکید کرد که این ظرفیتها میتوانند در پارکهای علم و فناوری با همزیستی رشتههای هنری و سایر علوم موجب توسعه اقتصادی و مرتفعسازی نیازهای درون کشور و صادرات به سایر نقاط جهان شود.
امانی به اقلیم گسترده ایران با انواع خاکهای رنگی و سابقه درخشان ایران در رنگرزی سنتی و بومی از یکسو و پیشرفت چشمگیر دانشمندان و محققان ایرانی در زمینه شیمی از سوی دیگر اشاره کرد و گفت که این نشان از استعداد بالقوه ایران در تولید بهترین رنگهای هنری دارد، اما همچنان نیازمند واردات در این زمینه هستیم و هنوز نتوانستهایم در بازارهای جهانی رقابت کنیم.
وی افزود: این ظرفیتها باید در پارکها فراهم گردد و هنرمندان سنتی با هنرمندان معاصر در کنار کارگروههای علمی میتوانند این خلأ را پر کنند.
امانی شاخههای متنوع صنایع دستی ایران، فرش، جواهرات، صنعت سفال و سرامیک را به عنوان سرمایههای نمادین و ظرفیتهای بومی دانست که میتوانند در بستر فناوری، تعاملات هنری و بازاریابی جایگاه ویژهای در جهان به خود اختصاص دهند و به عنوان مزیت رقابتی در اقتصاد خلاق بکار گرفته شوند و در نهایت این مهم در گرو حمایتهای کلان از پارکهای علم و فناوری توسط نهادهای دولتی است، به ویژه اینکه بر اساس آمار در کشورهای پیشرفته، نرخ رشد صنایع خلاق دو برابر سریعتر از سایر بخشهاست و سهم اشتغال آن در ژاپن و انگلستان بیش از سایر کشورها است.
وی پارکها را جامعه کوچکی از فناوری نوین در زمینههای علوم و فرهنگ به مثابه فناوری نرم دانست که با تقویت و اهمیت جایگاه آنها میتوان با نوینسازی دانش سنتی و همگامی با فناوریهای معاصر، چشمانداز روشنی از جامعه را در عرصه جهانی ترسیم کرد.
دکتر مولی در بخش دیگری از سخنان خود در خصوص نقش پارکهای علم و فناوری در ارتقای سطح کیفی زندگی، گفت که پارک علم و فناوری دانشگاهها با تکیه بر رویکرد «دانش برای حل مسئله»، در پی آن است که با تجمیع ظرفیتهای دانشگاه، هنر، صنعت و جامعه، بستری پایدار برای خلق فناوری، توسعه نوآوری و تربیت نسل جدیدی از شرکتهای دانشبنیان و فناور فراهم آورد؛ شرکتهایی که علاوه بر خلق ارزش اقتصادی، در حل چالشهای ملی و ارتقای کیفیت زندگی جامعه نیز نقشآفرین باشند که نمود بارز آن در هنر در کشورهای توسعهیافته احساس میشود.
وی افزود : تصمیم بر این است که از مشارکت و همفکری با گروههای هنری در این مسیر استفاده شود و بخشهای هنری که ظرفیت تولید خلاقانه را دارند در پارکهای علم و فناوری تقویت و به منصه ظهور برسند.
مولی تأکید کرد که پارک علم و فناوری نباید صرفاً محل استقرار شرکتها باشد، بلکه باید به عنوان یک مرکز ملی هدایت، سیاستگذاری و راهبری نوآوری دانشگاهمحور معرفی شود که توانمندی در توسعه فناوریهای عمیق، پروژههای میانرشتهای از جمله گرایشهای متنوع هنری و شکلدهی گردهماییهای فناورانه برای پاسخگویی به چالشهای ملی از جمله فرهنگ و هنر به مثابه هویت ملی را فراهم سازد.
دکتر امانی در ادامه با اشاره به اینکه فضای هنری جامعه دانشگاهی به دلیل شرایط متعدد امروزه بیش از آن در بخش عملی پیشگام باشد متمرکز بر واحدهای نظری است که فرصت ظهور و بروز تجسمی و بصری یا در واقع عینیت نیافته است، خاطرنشان کرد که بخشی از این روند میتواند در پارکها شکل گیرد.
دکتر مولی در پایان اظهار داشت: از آنجا که سهم بزرگی از اقتصاد کشورهای توسعهیافته در جهان به هنر اختصاص دارد و ایران با توجه به تمدن و فرهنگ هنرمحور آن نتوانسته سهم قابل توجهی را به خود اختصاص دهد، بنابراین توجه پارکها به بخش هنر از ضروریات است که به سمت آن در حرکتند.