ارائه کننده: هدیه حکیمی

استاد راهنما: دکتر مهدی طبرسا

استاد مشاور: دکترامیرحسین اسماعیلی تمندگانی

استاد ناظر داخلی: دکتر مسعود رضائی

استاد ناظر خارجی: دکتر مهدی نیکو

نماینده تحصیلات تکمیلی: دکتر مسعود رضائی

تاریخ: ۱۴۰۵/۰۷/۲۶

ساعت: ۱۳:۰۰

مکان: ساختمان علوم دریایی

چکیده: 

این پژوهش با هدف استخراج و ارزیابی کندروئیتین سولفات از غضروف فیل‌ماهی پرورشی (Huso huso) با استفاده از ترکیب تیمار قلیایی، هیدرولیز آنزیمی و امواج فراصوت انجام شد. به‌منظور بررسی اثر شرایط استخراج، آزمایش‌ها بر اساس طرح تاگوچی L9 و با سه عامل غلظت هیدروکسید سدیم، توان امواج فراصوت و زمان اعمال فراصوت، هر یک در سه سطح، طراحی و اجرا شدند. پس از استخراج، محصولات با اتانول رسوب‌دهی، با استون شست‌وشو و پس از خشک‌شدن از نظر بازده استخراج، مقدار اسید اورونیک، سولفات و پروتئین باقیمانده ارزیابی شدند. همچنین ویژگی‌های ساختاری و حرارتی نمونه‌ها با استفاده از طیف‌سنجی مادون قرمز تبدیل فوریه  (FTIR)، طیف‌سنجی فرابنفش–مرئی (UV-Vis) و کالری‌سنجی روبشی تفاضلی (DSC) بررسی شد و فعالیت آنتی‌اکسیدانی محصولات با آزمون‌های DPPH ، FRAP  و ABTS مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج نشان داد بیشترین بازده استخراج، معادل 32 درصد، در تیمارهای R3، R4  و R9 حاصل شد، در حالی که R6 با وجود بازده کمتر، بیشترین مقدار اسید اورونیک (20/0±04/51 میلی‌گرم بر گرم) و سولفات (12/0±59/23 درصد) را نشان داد. در R7 نیز کمترین مقدار پروتئین باقیمانده (1/30±1/17 میلی‌گرم بر گرم) مشاهده شد. بررسی FTIR حضور باندهای مربوط به گروه‌های هیدروکسیل و آمینی، کربوکسیلات، ساختار پلی‌ساکاریدی و گروه‌های سولفات را نشان داد که در مجموع با ویژگی‌های ساختاری یک گلیکوزآمینوگلیکان سولفاته مانند کندروئیتین سولفات سازگار بود. در آزمون DSC چهار تیمار منتخب R1، R3 ، R6  و R9، پیک حرارتی اصلی به‌ترتیب در دماهای 7/203، 6/200، 0/196 و 5/197 درجه سانتی‌گراد مشاهده شد و تغییر آنتالپی مربوط به این پیک‌ها به‌ترتیب 40/26، 85/18، 66/21 و 46/16 ژول بر گرم بود. فعالیت آنتی‌اکسیدانی نمونه‌ها نیز به نوع تیمار و غلظت وابسته بود. در آزمون  DPPH، اثر تیمار، غلظت و اثر متقابل آن‌ها معنی‌دار بود ‎ و بیشترین فعالیت در غلظت‌های 500، 1000 و 2000 میکروگرم بر میلی‌لیتر به‌ترتیب در تیمارهای  R8، R7  و R4 مشاهده شد. در آزمون  FRAP، R2  در غلظت‌های 500 و 1000 و R6 در غلظت 2000 میکروگرم بر میلی‌لیتر بیشترین قدرت احیاکنندگی را نشان دادند؛ در حالی که در آزمون  ABTS، بیشترین فعالیت در غلظت‌های 500 و 1000 مربوط به R4 و در غلظت 2000 میکروگرم بر میلی‌لیتر مربوط به R8 بود. در مجموع، نتایج نشان داد که شرایط مختلف استخراج علاوه بر بازده محصول، بر ترکیب شیمیایی، ویژگی‌های ساختاری و فعالیت آنتی‌اکسیدانی آن نیز اثرگذار است و بیشترین بازده استخراج الزاماً با بیشترین مقدار شاخص‌های مرتبط با ترکیب هدف همراه نیست. یافته‌های این پژوهش ظرفیت غضروف فیل‌ماهی پرورشی را به ‌عنوان منبعی ارزشمند برای بازیابی ترکیبات گلیکوزآمینوگلیکانی سولفاته نشان داد.