ارائه کننده: فاطمه ایمانی

استاد راهنما: دکتر محمدتقی عبادی

استاد مشاور: دکتر محسن فرهادپور

تاریخ:  1405/08/04

ساعت: 10:00

مکان: سالن سمینار شماره 2

چکیده

پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر تلقیح ریزوم با سویه‌های باکتریایی حل‌کننده فسفات به‌صورت منفرد و تلفیقی با مقادیر مختلف کودهای شیمیایی بر شاخص‌های رشد رویشی، عملکرد ریزوم و ترکیبات مؤثره گیاه دارویی زنجبیل (Zingiber officinale) در قالب طرح کاملاً تصادفی با ۱۶ تیمار و ۳ تکرار در شرایط گلخانه‌ای دانشکده کشاورزی دانشگاه تربیت مدرس اجرا شد. تیمارهای آزمایشی شامل دو سویه باکتریایی حل‌کننده فسفات از جنس Pseudomonas (کدهای S3 و SR)، ترکیب دوتایی آن‌ها (SMIX)، محصول تجاری بارور-۲ (PB) و تلفیق آن‌ها با سطوح مختلف کود شیمیایی (شاهد بدون کود، NPK کامل، NK، و ۵۰ درصد فسفر به‌همراه NK) بودند. صفات مورفولوژیک، عملکرد اندام هوایی و ریزوم، رنگیزه‌های فتوسنتزی، محتوای فنل و فلاونوئید کل، ظرفیت مهار رادیکال‌های آزاد، شاخص‌های رنگ‌سنجی ریزوم، و مقدار ترکیبات ۶- و ۸-جینجرول با استفاده از دستگاه کروماتوگرافی مایع با کارایی بالا اندازه‌گیری شدند. نتایج نشان داد اثر تیمارهای کودی و زیستی بر اکثر شاخص‌های مورد بررسی در سطح یک درصد معنی‌دار بود. بیشترین طول ساقه (۱۰۳ سانتی‌متر)، قطر ساقه (13.4 میلی‌متر)، وزن تر ریزوم (121.6 گرم در بوته در برابر 58.7 گرم شاهد) و وزن خشک ریزوم (20.4 گرم در بوته در برابر 9.2 گرم شاهد) در تیمار ‌بارور 2 حاصل شد که بیش از دو برابر عملکرد شاهد بود. در مقابل، تیمار تلفیقی ۵۰ درصد فسفر به‌همراه NK و سویه S3 بیشترین تعداد ساقه (12.5)، تعداد برگ (۱۳۱ عدد)، فلاونوئید کل (12.3 میلی‌گرم معادل کوئرستین بر گرم) و فعالیت آنتی‌اکسیدانی اندام هوایی (47.15 درصد مهار رادیکال‌های آزاد) را به خود اختصاص داد. بیشترین میزان شاخص سبزینگی برگ و وزن تر اندام هوایی در تیمار تلفیقی با سویه SR حاصل شد. آنالیز HPLC ریزوم‌ها نشان داد که غلظت ۶-جینجرول در تیمار تلفیقی NK همراه با سویه ترکیبی به بیشترین مقدار (۵/۶۰ میلی‌گرم بر گرم وزن خشک) رسید که به‌مراتب بالاتر از تیمار شاهد بود. یافته‌های این تحقیق نشان داد که پاسخ گیاه زنجبیل به کاربرد کودهای زیستی حل‌کننده فسفات وابسته به نوع صفت است؛ تلقیح با محصول بارور 2 می‌تواند عملکرد رویشی و اقتصادی ریزوم را به‌طور چشمگیری افزایش دهد، درحالی‌که تلقیح با سویه‌های بومی Pseudomonas (به‌ویژه سویه S3)، محرک اصلی تجمع متابولیت‌های ثانویه نظیر ۶-جینجرول است. بنابراین، جایگزینی یا تلفیق کودهای شیمیایی فسفاته با کودهای زیستی فسفاته گامی مؤثر در جهت تولید پایدار و اقتصادی زنجبیل با کیفیت دارویی مطلوب محسوب می‌شود.