ارائه کننده: انسیه سرپناهی

استاد راهنما: دکتر بختیار استادی

استاد مشاور: دکتر سیدحسام الدین ذگردی

استاد داور داخلی: دکتر احسان نیک بخش، دکتر محمد علی رستگار سرخه

استاد داور خارج از دانشگاه: دکتر منوچهر نجمی، دکتر سعید صفری

نماینده تحصیلات تکمیلی : دکتر احسان نیک بخش

تاریخ:  1404/11/14    

ساعت: 15:00      

مکان: کریدور نوآوری و کارآفرینی دانشکده فنی و مهندسی - طبقه اول 

چکیده: 

کسری بودجه یکی از مهم‌ترین پیامدهای نوسانات مالی در مؤسسات آموزش عالی است که می‌تواند پایداری عملکرد سازمان را به‌طور جدی تهدید کند. این پژوهش با هدف کاهش ریسک کسری بودجه و ارتقای تاب‌آوری مالی، یک مدل کمی تخصیص بودجه مبتنی بر تلفیق مفاهیم ریسک و تاب‌آوری ارائه می‌دهد. مدل پیشنهادی با بهره‌گیری از بهینه‌سازی مقاوم، عدم قطعیت‌های بودجه‌ای را لحاظ کرده و ضمن کنترل ریسک، ظرفیت جذب شوک‌های مالی و سازگاری سیستم را تقویت می‌کند. پژوهش در سه فاز انجام شد: مرور ادبیات و شناسایی رویکردهای بودجه‌ریزی، استخراج ریسک‌های فرآیند بودجه از طریق تحلیل محتوا و مصاحبه با خبرگان، و توسعه یک مدل چندهدفه عدد صحیح غیرخطی برای تخصیص بهینه منابع. همچنین شاخص‌هایی کمی برای سنجش ریسک و تاب‌آوری بر مبنای کسری بودجه و هم‌افزایی دوره‌های بحرانی طراحی شد. اعتبار مدل با استفاده از داده‌های واقعی دانشگاه یزد مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج نشان می‌دهد رفتار سیستم بودجه‌ای دانشگاه ماهیتی غیرخطی، پویا و آستانه‌محور دارد و افزایش سطح اسمی بودجه لزوماً به کاهش ریسک یا ارتقای تاب‌آوری منجر نمی‌شود. در مقایسه با مدل‌های فاقد مؤلفه تاب‌آوری، مدل پیشنهادی توانسته است شدت و مدت کسری‌های نامتعارف را به‌طور معناداری کاهش دهد و پایداری مالی سیستم را بهبود بخشد، هرچند این امر با افزایش جزئی ریسک عملکرد همراه است که بیانگر مبادله اجتناب‌ناپذیر میان کارایی کوتاه‌مدت و تاب‌آوری بلندمدت می‌باشد. تحلیل زیرمدل‌ها نشان داد تمرکز صرف بر کنترل ریسک کوتاه‌مدت می‌تواند آسیب‌پذیری بلندمدت را افزایش دهد، در حالی که لحاظ هم‌زمان ریسک و تاب‌آوری امکان ایجاد تعادل پایدار میان مدیریت بحران‌های مقطعی و پیشگیری از شوک‌های انباشته را فراهم می‌کند. از منظر مدیریتی، مدل امکان شناسایی آستانه‌های بحرانی، اولویت‌بندی مراکز هزینه و طراحی مداخلات اصلاحی را فراهم می‌آورد. افزون بر این، تفسیر نتایج در قالب رویکرد افق غلطان نشان می‌دهد که بازنگری دوره‌ای تخصیص منابع بر اساس اطلاعات تحقق‌یافته می‌تواند از انباشت کسری‌های کوچک جلوگیری کرده و فرآیند بودجه‌ریزی را از حالت ایستا به یک نظام پویا و پیشگیرانه تبدیل کند.