چکیده:

ناباروری یک بیماری شایع سیستم تولید مثلی است که 15٪ از زوجین را در سراسر جهان تحت تأثیر قرار می­دهد. حدود نیمی از موارد ناباروری به علت نقص در مردان می­باشد. آزواسپرمی عدم وجود اسپرم در مایع منی می­باشد و به دو دسته­ی آزواسپرمی انسدادی و غیرانسدادی تقسیم می­شود. آزواسپرمی غیرانسدادی (Non obstructive azoospermia) شدیدترین نوع ناباروری در مردان است. آستنوزوسپرمی نیز شایعترین دلیل ناباروری مردان است و به صورت کاهش تحرک اسپرم تعریف می­شود . علی­رقم پیشرفت­های زیاد در اساس مولکولی ناباروری در مردان، در حدود 40% از آن­ها عامل ایجاد کننده­ی ناباروری ناشناخته و آیدیوپاتیک می­باشد و شواهد نشان می­دهد ناهنجاری­های ژنتیکی نقش مهمی در آن ایفا می­کنند. عوامل ژنتیکی حداقل علت 15 درصد از موارد ناباروری مردان را تشکیل می­دهند. امروزه با افزایش نرخ وقوع ناباروری، پیدا کردن جهش­های ژنتیکی موثر در مردان نابارور به تشخیص و انتخاب مناسب اسپرم­های فاقد جهش ژنتیکی والدین در فن­آوری­های کمک باروری کمک می­کند. مطالعات مبتنی بر توالی­یابی اگزوم (WES) در خانواده­هایی شامل چند مرد نابارور در سال­های اخیر، موفقیت چشمگیری در معرفی واریانت­های ژنتیکی بیماریزا مربوط به حوزه­ ی ناباروری داشته است. در مطالعه­ ی پیش رو سعی داریم تا ارتباط ژنوتیپ-فنوتیپ را در دو خانواده­ی ایرانی شامل مردان نابارور مبتلا به آزواسپرمی و آستنوزوسپرمی، شناسایی و بررسی کنیم. بدین منظور پس از ارزیابی بالینی بیماران و تایید فنوتیپ، ژنوم تعدادی از افراد خانواده­های مورد بررسی مورد توالی­یابی اگزوم قرار خواهد گرفت. سپس به ارزیابی و آنالیز داده­های حاصل از توالی­یابی اگزوم به منظور تعیین واریانت­های پاتوژن عامل ایجاد بیماری در افراد مورد بررسی پرداخته خواهد شد. در ادامه با توالی­یابی سنگر، سایر افراد خانواده­های مذکور در جایگاه­های ژنی منتخب segregate خواهند شد. همچنین در تعدادی فرد بیمار (به صورت sporadic) دارای فنوتیپ مشابه با مردان نابارور خانواده­های مورد مطالعه، حضور واریانت­های منتخب بررسی خواهد شد. در نهایت بسته به ماهیت ژن و واریانت­ منتخب و همچنین امکانات آزمایشگاهی موجود، Functional assay  به منظور ارزیابی اثر جهش­ کاندید انجام خواهد شد.