ارائه کننده: عاطفه بابایی

استاد راهنما: دکتر شاهرخ کاظم پور

استاد راهنما دوم: دکتر علی سنبلی

استاد داور داخلی: دکتر محسن شریفی، دکتر فاطمه زرین کمر

استاد داور خارجی: دکتر محمدحسین میرجلیلی، دکتر مهرنوش پناهی

 تاریخ: ۱۴۰۴/۱۱/۲۷

ساعت: 13

مکان: اتاق 5009

چکیده:

موقعیت جغرافیایی کشور ایران از لحاظ قرارگیری در جنوب غرب قاره آسیا، به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین مناطق تنوع زیستی در دنیا، و نیز دارابودن تنوع اقلیمی گسترده، از آب‌وهوای مرطوب گرفته تا نیمه‌گرمسیری، این سرزمین را مستعد رویش گونه‌های گیاهی متعددی نموده است. از مجموع تیره‌های گیاهی ایران، 130 تیره شامل گیاهان دارویی و معطر می‌شوند. از این تعداد، خاصیت دارویی و معطر بودن حدوداً 700 سرده اثبات و تأیید شده است. این سرده‌ها شامل حدوداً 2250 گونه می‌شوند که قریب به 875 گونه آن‌ها به‌عنوان گیاه دارویی شناخته شده است. گیاهان دارویی به‌عنوان یکی از سرمایه‌های ملی و مهم کشور دارای کاربردهای مختلفی در صنایع دارویی، عطری، ادویه‌ای و آرایشی - بهداشتی هستند. طب سنتی ایران با پشتوانه‌ای گران‌بها از باورها و عقاید مردمی، کتب فاخر و گیاهان ارزشمند موجود در طبیعت، از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است. به‌کارگیری گیاهان به‌عنوان یکی از منابع در دسترس، به‌منظور درمان بیماری‌ها، دانش کهن‌سالی است که ریشه در تاریخ این تمدن چندهزارساله دارد و همواره نیز به‌عنوان یکی از پایه‌های اصلی مکاتب مشهور و رایج در تمدن‌های باستانی از جمله ایران بوده است. در چند دهه گذشته نیز تمایل مردم به استفاده از فرهنگ طب سنتی و داروهای گیاهی افزایش‌یافته است. باتوجه‌به حضور گسترده گیاهان در نواحی و مناطق مختلف جغرافیایی، نام‌های محلی متفاوتی نیز برای گیاهان مورداستفاده قرار می‌گیرد. همین امر به طور قابل‌توجهی منجر به ایجاد شباهت‌ها و تفاوت‌هایی در نام‌گذاری گیاهان گردیده است. به‌گونه‌ای که ممکن است نام‌های مختلفی برای یک گونه در فرهنگ‌ها و زبان‌های مختلف وجود داشته باشد یا برای گونه‌های گیاهی مختلف در گویش‌های مختلف از یک نام استفاده شود. استفاده از گونه‌های گیاهی ناشناخته و یا دارای شبهه و تشابه در شناسایی، چه در بازارهای مصرفی گیاهان دارویی نظیر عطاری‌ها و چه در استفاده از آن‌ها در صنایع مختلف نظیر شرکت‌ها و صنایع دارویی به‌منظور تولید داروهای گیاهی، یکی از مهم‌ترین چالش‌های پیش رو در این حوزه به شمار می‌رود و به دنبال آن موجب اشتباهات و تقلبات بسیاری در تحقیقات دارویی و فراورده‌های حاصل از آن‌ها شده است. تاکنون شیوه‌های مختلفی برای حل این چالش‌ها مورداستفاده قرار گرفته‌اند که از میان آن‌ها می‌توان به مطالعات ریخت‌شناسی و خرده نگاری، فیتوشیمیایی و به‌تازگی استفاده از توالی‌های DNA به‌عنوان شناساگر گونه‌ای اشاره کرد. استفاده از توالی‌های DNA در مقایسه با سایر روش‌های فیتوشیمیایی و یا ریخت‌شناسی، به‌عنوان رویکرد قابل‌اعتمادتری شناخته می‌شود. ازاین‌رو در بررسی حاضر قصد داریم تا با انجام مطالعه‌ای در زمینه گیاهان دارویی، وضعیت دقیق نمونه‌هایی از گیاهان دارویی موجود در بازارهای گیاهی و عطاری‌های کشور را که بیشتر مورداستفاده و کاربرد عموم مردم هستند و همچنین گیاهان دارویی پرمصرف در صنایع دارویی و غذایی کشور را که به منظور تولید فراورده‌های مختلف مورد استفاده قرار می‌گیرند، از نظر اصالت و تعیین هویت، با رویکردهای ریخت‌شناسی، فیتوشیمیایی و DNA بارکدینگ مورد بررسی، شناسایی و مطالعه قرار دهیم.