ارائه کننده: آذین ژیان طبسی

استاد راهنما: دکتر علیرضا ریاحی بختیاری

استاد ناظر داخلی: دکتر سامره فلاحتکار

استاد ناظر خارجی: دکتر عیسی سلگی

نماینده تحصیلات تکمیلی: دکتر سمیه نهاوندیان

تاریخ: ۱۴۰۵/۰۴/۰۹ 

ساعت:‌ ۹ 

مکان: سالن اصلی کاخ

چکیده:

آب‌های زیرزمینی به‌عنوان یکی از منابع حیاتی کره زمین، به‌ویژه در مناطق خشک و نیمه‌خشک، اهمیت ویژه‌ای در تأمین نیازهای آبی دارند. بااین‌حال در این مناطق، حفاظت از منابع آبی به‌دلیل افزایش آسیب‌پذیری در نتیجه تنش‌های زیست‌محیطی مانند کاهش بارندگی و فشارهای ناشی از فعالیت‌های انسانی، از جمله برداشت بی‌رویه از ذخایر آب زیرزمینی و آلودگی ناشی از فعالیت‌های صنعتی، کشاورزی و شهرنشینی با چالش‌هایی روبروست. ارزیابی آسیب‌پذیری آب‌های زیرزمینی ابزاری کارآمد برای مدیریت این منابع و کاهش آلودگی محسوب می‌شود. این پژوهش با استفاده از مدل DRASTIC و شاخص کیفی، به بررسی آسیب‌پذیری آب‌های زیرزمینی در دشت ورامین پرداخت. در این مطالعه داده‌های کمی و کیفی آب جمع‌آوری شد و  شاخص‌های کیفی آب مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت، نقشه پهنه‌بندی آسیب‌پذیری منابع آب تهیه و همچنین عوامل تأثیرگذار بر کیفیت آب تعیین گردید. در این پژوهش، استفاده از مدل DRASTIC اصلاح‌شده (DRASTIC_OWA) و تلفیق آن با شاخص‌های کیفی در سامانه GIS و ابزارهای آماری، می‌توان اطلاعات ارزشمندی برای شناسایی دقیق و آسیب‌پذیر نواحی بحرانی ، و بهینه‌سازی مدیریت پایدار منابع آب زیرزمینی بدست آورد. نتایج این پژوهش نشان داد شمال دشت ورامین دارای خطر آسیب‌پذیری کمتری نسبت به جنوب شرق می‌باشد.  بنابراین می توان گفت که بیشترین مساحت منطقه مورد مطالعه بر اساس مدل DRASTIC در طبقه آسیب پذیری زیاد و خیلی زیاد قرار دارد. همچنین نتایج نشان داد که مناطق خورین، صالح آباد، احمدآباد، محمدآباد و شهیدبهشتی در دامنه نسبتا بد و بد شاخص کیفی قرار دارند. بنابراین می توان کفت که بر اساس مدل شاخص کیفی IRWQIGC، بیشتر چاه‌های منتخب در دامنه‌ی بد و خیلی بد قرار دارند.مقایسه داده‌ها و نتایج دو روش DRASTIC استاندارد و WLC نشان می‌دهد روش استاندارد با ارائه جزئیات برای تحلیل‌های محلی و روش WLC با مرزبندی منسجم‌تر از پهنه‌های پرخطر برای مدیریت منطقه‌ای کارآمدتر می‌باشند. ازآنجائیکه بالاترین میزان فرونشست زمین دراستان تهران متعلق به دشت ورامین می‌باشد. همچنین با مدیریت نادرست منابع آبی، میزان آلودگی در منطقه روبه افزایش است. پژوهش حاضر نشان داد، به کارگیری مدل اصلاح‌شده همراه با روش‌های کلاسیک، ابزار موثر برای شناسایی مناطق پرخطر و اولویت‌بندی اقدامات حفاظتی در مدیریت آب‌های زیرزمینی می‌باشد. بنابراین بکارگیری نتایج این پژوهش، با کاهش هزینه و زمان ارزیابی و شناسایی نواحی حساس در مناطق بحرانی، تصمیم‌گیری و اتخاذ مدیریت پایدار مناسب برای کاهش و جلوگیری از آلودگی منابع باارزش آب منطقه را آسان‌ترخواهد نمود.

پیشنهاد می‌گردد در تحقیقات آینده، مدل اصلاح شده DRASTIC با شاخص‌های کیفی آب و همچنین تلفیق با هوش مصنوعی امکان پیش‌بینی دقیق‌تر و برنامه‌ریزی پایدار منابع آب فراهم گردد. با توجه به کاهش میزان بارش و پائین رفتن سطح سفره‌های زیرزمینی و احتمال افزایش میزان شوری منابع آبی و خاکی دشت ورامین، پیشنهاد می‌گردد منطقه از لحاظ شوری مورد بررسی قرارگیرد.