ارائه کننده: سحر موسویان

استاد راهنما: دکتر مهدی وفاخواه

استاد مشاور: دکتر وحید موسوی

استاد ناظر داخلی: دکتر حمیدرضا مرادی رکابدارکلائی

استاد ناظر خارجی: دکتر کاکا شاهدی

نماینده تحصیلات تکمیلی: دکتر عبدالواحد خالدی درویشان

تاریخ: ۱۴۰۴/۱۱/۰۷ 

ساعت: 8

مکان: سالن اصلی کاخ

1 چکیده:

امنیت آب به‌عنوان یکی از ارکان اصلی توسعه پایدار، مفهومی چندبعدی است که تأمین آب کافی، سالم و پایدار برای نیازهای انسانی، کشاورزی، صنعتی و محیط‌زیستی را دربر می‌گیرد. حوزه آبخیز تلوار به دلیل شرایط اقلیمی نیمه‌خشک و فشارهای انسانی ناشی از رشد جمعیت، مهاجرت، تغییر کاربری اراضی و الگوی کشت پرمصرف، با چالش‌های جدی در زمینه امنیت آب مواجه است.این پژوهش با هدف بررسی اثر تغییر اقلیم بر امنیت آب در حوزه آبخیز تلوار و تحلیل پویایی سامانه منابع آب انجام شد. داده‌های اقلیمی شامل بارش و دما، اطلاعات هیدرولوژیکی مربوط به رواناب و منابع آب سطحی و زیرزمینی، و داده‌های جمعیتی و کشاورزی گردآوری و تحلیل گردید. برای شبیه‌سازی روند عرضه و تقاضای آب تا افق 2100 از مدل پویایی سامانه استفاده شد. عملکرد مدل با شاخص‌های آماری ضریب نش –ساتکلیف و ضریب تبیین اعتبارسنجی شد. یافته‌ها نشان داد که مدل با  شاخص‌های آماری ضریب نش –ساتکلیف برابر با 834/0و ضریب تبیین برابر با 826/0توانایی مناسب در بازتولید رفتار سامانه هیدرولوژیکی دارد. علاوه بر این، تحلیل شماره منحنی (CN)، بررسی کیفیت آب سطحی و زیرزمینی، ارزیابی نیاز محیط‌زیستی رودخانه تلوار و مطالعه الگوی کشت و تحولات جمعیتی صورت گرفت.یافته‌ها نشان داد که در برخی سال‌ها سرانه آب در دسترس کمتر از آستانه 1700 مترمکعب بوده و منطقه در وضعیت کمبود نسبی آب  قرار داشته است. شبیه‌سازی‌ها بیانگر افزایش مداوم تقاضای آب تا افق 2100 است که عمدتاً ناشی از رشد جمعیت، توسعه کشاورزی و صنعتی و تغییرات اقلیمی می‌باشد. از حدود سال 2060 به بعد، نسبت نیاز به منابع موجود به‌طور قابل توجهی افزایش یافته و منطقه وارد مرحله فشار شدید منابع آب می‌شود. نتیجه‌گیری کلی این پژوهش آن است که تغییر اقلیم با کاهش بارش مؤثر، افزایش دما و تغییر الگوی زمانی بارش، در کنار رشد جمعیت و الگوهای ناپایدار بهره‌برداری، مهم‌ترین عامل تهدید امنیت آب در حوزه آبخیز تلوار است. بنابراین، اتخاذ رویکردی یکپارچه مبتنی بر اصول آبخیزداری، مدیریت تقاضا، اصلاح الگوی کشت، حفاظت از منابع آب زیرزمینی و توسعه منابع جایگزین، پیش‌نیاز حفظ پایداری منابع آب و تضمین امنیت آب در آینده این حوضه محسوب می‌شود.