سناریوهای آینده صندوقهای بازنشستگی در نشست هماندیشی استادان
نشست تخصصی «بررسی سناریوهای اصلاح ساختار سرمایهگذاری و سرمایهبرداری صندوقهای بازنشستگی» روز سهشنبه ۹ دیماه ۱۴۰۴ با حضور جمعی از اقتصاددانان، مدیران و صاحبنظران حوزه سیاستگذاری اقتصادی و مالی در سالن علامه جعفری دانشکده علوم انسانی برگزار شد.
این نشست به بررسی و آسیبشناسی الگوهای ناکارآمد سرمایهگذاری صندوقهای بازنشستگی و واکاوی سناریوهای اصلاحی در افقهای کوتاهمدت، میانمدت و بلندمدت اختصاص داشت.در آغاز برنامه، دکتر مرتضی عزتی، عضو هیئت علمی پژوهشکده اقتصاد دانشگاه تربیتمدرس، با ارائه گزارشی از آخرین وضعیت صندوقهای بازنشستگی در کشورهای توسعهیافته، به مقایسه تجربههای جهانی با شرایط ایران پرداخت.
وی با تمرکز بر ناترازیهای مالی صندوقها و ارتباط آن با سیاستهای کلان اقتصادی دولتها، تداوم الگوهای کنونی و مدیریت غیرحرفهای در صندوقهای بازنشستگی ایران را عامل تشدید بحران دانست و بر ضرورت اصلاح ساختار مدیریتی این صندوقها تأکید کرد.در ادامه، دکتر حمیدرضا سیفی، عضو هیئت امنای سازمان تأمین اجتماعی و صندوقهای تابعه، با نگاهی مدیریتی و عملیاتی، به بیان تجربههای اجرایی خود در حوزه بنگاهداری صندوقها پرداخت.
وی چالشهای بهرهوری، شفافیت و بازدهی سرمایهگذاریها را از موانع اصلی اصلاح دانست و تصریح کرد تا زمانی که اولویتگذاریهای کشور دقیق نباشد و مدیران ضعیف و سفارشی در رأس صندوقها قرار گیرند، تغییر دولتها تأثیر معناداری بر بهبود وضعیت نخواهد داشت.
سیفی همچنین با انتقاد از انفعال دانشگاهیان در فهم و پیگیری مسائل بنیادین توسعه، خواستار توجه جدیتر دانشگاهها به مسئلهیابی دقیق ناکارآمدیها در کشور شد.دکتر محمدابراهیم آقابابایی، عضو هیئت علمی دانشگاه خوارزمی و مدیرعامل سابق صندوق بازنشستگی بانکها، دیگر سخنران این نشست بود که با رویکردی ساختاری، سناریوهای اصلاح نظام سرمایهگذاری صندوقها را در نسبت با قواعد مالی و ملاحظات سیاسی تحلیل کرد.
وی با اشاره به تجربه خود از مدیریت سیاسی صندوقها، هشدار داد که در بسیاری از موارد، صندوقهای بازنشستگی به حیات خلوت دولتها برای پیشبرد مناسبات شخصی و رفاقتی تبدیل شدهاند و ارادهای جدی برای اصلاح این وضعیت مشاهده نمیشود.
آقابابایی در عین حال تأکید کرد که راهحل برای برونرفت از شرایط موجود، وجود دارد و اصلاحات اداری و تفکیک مالکیت از مدیریت میتواند گامی مؤثر در این مسیر باشد.در بخش پایانی نشست، دکتر محسن رحیمی، فعال اقتصادی و متخصص حوزه هلدینگهای چندرشتهای، با اشاره به ضعف دیدگاه، ضعف تصمیمگیری و ضعف اجرا بهعنوان مهمترین آسیبهای مدیریت صندوقهای بازنشستگی، اظهار داشت که چالش اصلی این حوزه، نحوه مدیریت صندوقهاست.
وی افزایش شفافیت، کاهش تعارض منافع، توسعه همکاری با بخش خصوصی واقعی و ساماندهی پدیده شرکتها در کشور را از الزامات اصلاح وضعیت فعلی برشمرد.در ادامه، دکتر سیدعلیرضا فاطمی، معاون سابق دبیرخانه هیئت امنای صندوقهای بازنشستگی، با ارائه گزارشی از وضعیت صندوق شستا و جمعبندی دیدگاههای مطرحشده، پرسشهایی را درباره مسیر اصلاحات مطرح کرد و بر لزوم توجه همزمان به ابعاد سیاسی، اجتماعی و اقتصادی اصلاح صندوقها با هدف رعایت عدالت بیننسلی و حفظ ثبات اجتماعی تأکید داشت.گفتنی است این نشست به همت دفتر هماندیشی اساتید و نخبگان دانشگاهی دانشگاه تربیتمدرس و با مشارکت اندیشکده رفاه و تأمین اجتماعی و با حضور جمعی از پژوهشگران، مدیران و دانشجویان برگزار شد.